Reportaż i przewodnik w jednym. Gdzie i jak chodzić, by zakochać się w Bieszczadach
10 maja, 2021
Portret kobiety, która fotografowała wojnę. Nagrodzona powieść „Fotografka”
13 maja, 2021

Zapomniana, ale odkryta na nowo. „Ekspedycja pierwszego Polaka automobilem dookoła świata”

Odrestaurowane auto Buick Jerzego Jelińskiego (fot. mat. pras.)

Czy to był Tony Halik przedwojennej Polski? Reportaż „Ekspedycja pierwszego Polaka automobilem dookoła świata 1926-1928”, spisany przez Dorotę i Dariusza Grochalów – to fascynująca opowieść o podróży harcerza Jerzego Jeleńskiego – pierwszego Polaka, który w dwa lata przejechał samochodem dookoła świata, przez Europę, Afrykę, Amerykę, Japonię i znów Afrykę i Europę. Ta epicka podróż powtórzona nawet w dzisiejszych czasach byłaby olbrzymim przedsięwzięciem. W swojej książce autorzy opisują oni całą wyprawę wraz z przygodami grupy przyjaciół. Jest ona przy tym bogato ilustrowana udostępnionymi przez rodzinę podróżnika zdjęciami przywiezionych pamiątek, m.in. dokumentacji fotograficznej, fragmentów artykułów z gazet z całego świata, czy zachowanej księgi podróży z wpisami głów państw, polityków, gwiazd filmowych, dostojników czy skautów. Wśród nich byli Józef Piłsudski, Ignacy Mościcki, a także prezydenci Czechosłowacji, Austrii, Francji, USA, król Belgi czy Benito Mussolini.

Jerzy Jeliński wraz z trzema innymi harcerzami w 1926 roku rozpoczął podróż z Warszawy, do której po dwóch latach i trzech miesiącach powrócił samotnie. W tym czasie pokonał ponad 76 000 kilometrów przez: Europę, Afrykę, Amerykę, Japonię część Azji i Europę, co jest jednym z największych osiągnięć podróżniczych przedwojennej Polski. Świat przemierzał przebudowanym fordem T, a w połowie drogi przesiadł się na buick-a master six. Dzięki temu Jeliński w Polsce był sławny i prowadził setki spotkań i prelekcji opowiadając o swoich przygodach.

Dlaczego z Warszawy wyruszyło czterech podróżników, a powrócił tylko jeden? Jak wyglądał zaprojektowany na tę wyprawę samochód? Co chciał od harcerzy niemiecki agent – robiący zawrotną karierę w Europie polski aktor Igo Sym? Z jakiego powodu pierwszą noc na Węgrzech harcerze spędzili w areszcie? Kto w Rzymie i dlaczego musiał opuścić ekspedycję? Kim był Oranek? Ile budynków zajmowała linia produkcyjna modelu ford A w fabryce w Detroit? Na te i inne pytanie odpowiedź w książce Doroty i Dariusza Grochalów. Autorzy przeprowadzili bardzo szczegółowe kwerendy w archiwach, m.in. w USA, dzięki czemu możliwe było poznanie szczegółów tej niezwykłej ekspedycji.

Opinie o książce

– Historia podróży młodego chłopaka przez dwory i salony władców oraz po bezdrożach kilku kontynentów jest budująca i bardzo inspirująca. Świetnie, że została wydobyta z zapomnienia! Czyta się ją z wypiekami na twarzy i narastającym niedowierzaniem – czy to możliwe, że to wszystko zdarzyło się naprawdę? A jednak! – uważa Marcin Jamkowski, wiceprezes Oddziału Polskiego The Explorers Club.

– Podróż Jerzego Jelińskiego fascynuje w każdym aspekcie – od pomysłu, przez realia, w których się odbyła, a na samej trasie kończąc. Cieszę się, że światło ujrzała ta wyjątkowo obszerna i interesująca publikacja – mówi Piotr Sielicki, redaktor naczelny „Classicauto”.

– Wyprawa Jelińskiego dawno już zasługiwała na tak pasjonującą i rzetelną książkę! Chwała autorom i inicjatorom wydania. Dzięki nim po raz pierwszy poznajemy ze szczegółami tę epicką wędrówkę, która powtórzona nawet w dzisiejszych czasach  byłaby olbrzymim przedsięwzięciem. Jeliński ze swoją odwagą w stawianiu sobie wyzwań oraz skutecznym i pogodnym pokonywaniu przeciwności losu powinien wreszcie być także pokazany współczesnym harcerzom jako wzór i inspiracja do działania – podkreśla hm. Jarosław Błoniarz, redaktor naczelny portalu ArchiwumHarcerskie.pl  

Zdigitalizowane zbiory Archiwum Jerzego Jelińskiego, obejmujące pamiątki z wyprawy oraz Kronikę z oryginalnymi wpisami, są dostępne na ArchiwumHarcerskie.pl.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *