„Teatr zapięty na ostatni guzik”. Wystawa lalek z Francji w Żelazowej Woli

Unikatowe arcydzieła sztuki lalkarskiej, wykonane z wielkim wyczuciem i precyzją, a także elementy oryginalnej teatralnej maszynerii, miniaturowe kostiumy i wykroje oraz rekwizyty sceniczne. To wszystko składa się na wystawę zatytułowaną „Teatr zapięty na ostatni guzik”, którą gości Dom Urodzenia Fryderyka Chopina i Park w Żelazowej Woli. Pokaz uzupełniają afisze z epoki, zaproszenia na spektakle i inne pamiątki. Ta ekspozycja jest jednym z przedsięwzięć realizowanych dzięki współpracy nawiązanej przez Narodowy Instytut Fryderyka Chopina z Domem George Sand we francuskim Nohant. W tamtejszym Muzeum zachowało się wiele pamiątek po pisarce i jej rodzinie, w tym obszerna kolekcja eksponatów związanych z teatrem lalkowym, obecnie wypożyczona i udostępniona polskiej publiczności przez Muzeum Fryderyka Chopina. Można ją będzie podziwiać od 12 lipca do 31 października 2025.

„Wszystko zaczęło się od pantomimy i zrodziło się z pomysłu Chopina. Improwizował przy fortepianie podczas gdy młodzi zmieniali się w mimów i tańczyli balety komiczne” – pisała George Sand pod koniec życia, wspominając przedstawienia lalkowe organizowane przez jej syna Maurice’a w rodzinnej letniej posiadłości w Nohant. Choć początkowo był tylko salonową rozrywką, ten rodzaj teatru stał się pasją Maurice’a Sanda na długie lata. W 1852 roku otworzył profesjonalną scenę lalkową w Paryżu, gdzie z powodzeniem wystawiał sztuki własnego autorstwa przez ponad 30 lat.

Niebagatelną rolę w stworzeniu domowego teatru w Nohant odegrał Fryderyk Chopin, wielki pasjonat teatru, w szczególności opery. Początki jego zainteresowania sztuką sceniczną przypadają na okres dorastania w Warszawie. Wspólnie z rodzeństwem brał udział wprzedstawieniach w swoim domu rodzinnym i w domach przyjaciół. Natomiast spektakle operowe w Teatrze Narodowym przy placu Krasińskich przyczyniły się do rozwinięcia jego pasji do opery, towarzyszącej kompozytorowi przez całe życie.

Wystawa niczym układ sali teatralnej

Trzon ekspozycji w Domu Urodzenia Fryderyka Chopina i Park w Żelazowej Woli stanowią lalki teatralne wykonywane w latach 1850-1886 przez Maurice’a Sanda z pomocą matki. Symboliczny podział przestrzeni wystawy na dwie części ma odzwierciedlać naturalny układ sali teatralnej, na którą składają się strefa widowni i strefa kulis. 

Wystawę zrealizowano w ramach umowy o partnerstwie zawartej między Narodowym Instytutem Fryderyka Chopina i Centre des monuments nationaux. Kuratorkami wystawy są: Anna Adamusińska-Tasak, Elisabeth Portet i dr Małgorzata Zawadzka.