


1. Cezanne w Fondation Beyeler (25/1-25/5)
Martwe natury, portrety, pejzaże i sceny kąpielowe. Te kluczowe tematy dla ostatniego, a zarazem najważniejszego etapu kariery Paula Cezanne’a znalazły się na pierwszej w historii Fondation Beyeler wystawie tego francuskiego artysty. Ten pionier sztuki nowoczesnej to jeden z najważniejszych twórców w zbiorach szwajcarskiego muzeum, ale wśród około 80 obrazów olejnych i akwarel znalazły się prace wypożyczone z instytucji publicznych i od kolekcjonerów prywatnych z całego świata. Ta ekspozycja to okazja, by w jednym miejscu zobaczyć przełomowe dzieła Cezanne’a w zakresie formy, światła i koloru – cech, które inspirowały i wpływały na artystów od pokoleń aż po dziś.

2. Seurat, królowa Elżbieta II, Frida, Van Eyck w Londynie
Jeśli któreś miasto w Europie miałoby otrzymać w 2026 roku palmę pierwszeństwa, jeśli chodzi o ofertę przygotowanych wystaw – to z całą pewnością byłaby to stolica Wielkiej Brytanii. Począwszy od ekspozycji „Griffin Catalyst: Seurat and the Sea” w Courtauld Gallery (13/2-17/5), na której królują pejzaże morskie tego francuskiego artysty. Georges Seurat (1859–1891) najbardziej znany jest jako twórca techniki neoimpresjonistycznej. Ze względu na przedwczesną śmierć i bardzo ograniczony zbiór prac, wystawy poświęcone jego twórczości należą do rzadkości. Ta londyńska prezentuje 26 obrazów, szkiców olejnych i rysunków wykonanych przez artystę podczas pięciu lat spędzonych na północnym wybrzeżu Francji, w latach 1885–1890.
Niezwykły styl najdłużej panującej monarchini Wielkiej Brytanii widziany poprzez stroje noszone przez dziesięć dekad jej życia – od narodzin do dorosłości, od księżniczki do królowej, od prywatnych kreacji po stylizacje podczas ważnych wydarzeń w historii kraju. Wystawa „Queen Elisabeth II: Her Life in Style” prezentowana w The King’s Gallery Buckingham Palace (10/4-18/10) obejmie około 200 eksponatów (m.in. suknie: chrzcielna, druhny, ślubna, koronacyjna), z których wiele prezentowanych będzie po raz pierwszy. Na największej ekspozycji mody zmarłej królowej, jaką kiedykolwiek zorganizowano, oprócz ubrań, biżuterii, kapeluszy, butów i dodatków, pokazane zostaną nigdy wcześniej niepublikowane szkice projektowe, próbki tkanin i odręczna korespondencja. Ujawnią one kulisy procesu ubierania najsłynniejszej kobiety na świecie i rzucą nowe światło na bezpośredni udział Elżbiety II w tworzeniu swojej garderoby.
Jak Frida Kahlo stała się jedną z najbardziej wpływowych artystek wszech czasów, fenomenem kulturowym i ikoną o międzynarodowej renomie? Odpowiedź na to pytanie ma dać wystawa zatytułowana „Frida: The Making of an Icon” w Tate Modern (25/6-3/1). Zaprezentuje ponad 30 najbardziej ikonicznych dzieł Kahlo, które przybliżą zwiedzającym jej „wiele osobowości” – oddaną żonę, intelektualistkę, nowoczesną artystkę i aktywistkę polityczną. Oprócz cennych ubrań, biżuterii, fotografii i pamiątek, na wystawie znajdzie się ponad 200 prac artystów i artystek jej współczesnych i tych, których zainspirowała później. Wystawę zakończy eksploracja „fridamanii” za pomocą ponad 200 obiektów komercyjnych, które odzwierciedlają jej sztukę, wizerunek, styl i osobowość.
Wszystkie portrety Jana van Eycka w jednym miejscu po raz pierwszy w historii? Tak i to tylko w londyńskiej National Gallery na wystawie zatytułowanej „Van Eyck. The Portraits” (21/11-11/4). Portret, jaki znamy, zaczyna się od tego artysty. Jego wizja i kunszt zapoczątkowały w malarstwie nową erę niezrównanego realizmu. Czujne spojrzenie, ślad zarostu, zmarszczki, rumieńce na policzkach. Van Eyck uchwycił swoich bohaterów w każdym, nawet najbardziej intymnym szczególe. Choć ci ludzie pozowali 600 lat temu, to do dziś wydają się jak żywi. Londyńska ekspozycja zgromadzi wszystkie dziewięć znanych portretów artysty z całej Europy, stanowiące połowę jego zachowanych dzieł na świecie. A na nich rzemieślnicy, kupcy i krewni artysty – to historia tych ludzi.

Ponadto w Londynie polecam wam wystawy:
– „Tracey Emin. A Second Life” w Tate Modern (27/2-31/8)
– „Schiaparelli: Fashion Becomes Art” w Victoria & Albert Museum (28/3-1/11)
– „Zurbarán” w National Gallery (2/5-23/8)
– „Henry Moore: Monumental Nature” w Kew Gardens (9/5-31/1)
– „James McNeil Whistler” w Tate Britain (21/5-27/9)
– „Marylin Monroe: A Portrait” w National Portrait Gallery (4/6-6/9)
– „The Joseph Hage Aaronson & Bremen Exhibition: Hepworth in Colour” w Courtauld Gallery (12/6-6/9)
– „Anish Kapoor” w Hayward Gallery (16/6-18/10)
– „The 90s” w Tate Britain (1/10-14/2)
– „Renoir and Love” w National Gallery (3/10-31/1)
– „Peggy Guggenheim in London. The Making of a Collector” w Royal Academy of Arts (21/11-14/3)

3. „Monet on the Normandy Coast” w Städel Museum we Frankfurcie (19/3-5/7)
Étretat to nadmorskie miasteczko, z uderzającymi formacjami skalnymi i wyjątkowym światłem, które fascynuje artystów od XIX wieku i do dziś urzeka. To właśnie tam Claude Monet stworzył swoje słynne przedstawienia, które wywarły decydujący wpływ na impresjonizm. Teraz stało się motywem przewodnim wystawy, na której zaprezentowane zostanie około 170 obrazów, rysunków, fotografii i dokumentów historycznych, wypożyczonych z czołowych muzeów francuskich i niemieckich, a także kolekcji prywatnych. Wśród nich aż 24 dzieła Moneta! Oprócz dzieł Eugène’a Delacroix, Gustave’a Courbeta i Henriego Matisse’a, wystawa gromadzi też szereg innych ważnych postaci sztuki współczesnej, w tym Johanna Wilhelma Schirmera i Eugène’a Le Poittevina oraz Camille’a Corota, Eugène’a Boudina i Elgera Essera.

4. Canaletto & Bellotto oraz Gustave Courbet w Wiedniu
Słynne widoki miast autorstwa Giovanniego Antonia, lepiej znanego jako Canaletto i jego bratanka Bernarda Bellotta, który często nazywał siebie Canaletto (aby podkreślić związek ze słynnym wujem) zajmą centralne miejsce na wystawie w Kunsthistorisches Museum w Wiedniu. Za pomocą urządzeń optycznych, takich jak camera obscura, ci dwaj weneccy malarze obserwowali europejskie miasta z naukową precyzją, twórczo przekształcając to, co widzieli w majestatyczne sceny malarskie. Obaj namalowali spektakularne widoki rodzinnej Wenecji, ale też zgodnie ją opuścili, aby rozwijać swoje kariery za granicą: Canaletto przeniósł się do Londynu, a Bellotto pracował w Dreźnie i Wiedniu. Wystawa „Canaletto & Bellotto” (24/3-6/9) zaprasza do ponownego odkrycia tych dwóch artystów.
Najwybitniejszy przedstawiciel realizmu i prekursor malarstwa zaangażowanego społecznie. Gustave Courbet w swoich portretach, pejzażach i martwych naturach ukazywał spokojny, kontemplacyjny świat, kontrastujący z gwałtownymi przemianami politycznymi i przemysłowymi jego czasów. Stał się buntownikiem sceny artystycznej. Jego retrospektywa „Gustave Courbet. Realist and Rebel” (19/2-21/6) w Leopold Museum w Wiedniu to pierwsza indywidualna wystawa poświęcona artyście w Austrii, prezentująca dzieła ze wszystkich okresów jego twórczości. Rozpoczynają ją wczesne, ikoniczne autoportrety Courbeta, dalej są rewolucyjne obrazy o tematyce socrealizmu i artystycznej bohemy, aż po zmysłowe akty kobiece. Ekspozycja obejmuje też pejzaże z jego rodzinnego Ornans, pejzaże morskie, a także obrazy z czasu pobytu na szwajcarskim wygnaniu.
Warto zwrócić też uwagę na wystawę polskiej artystki żydowskiego pochodzenia zatytułowaną „Erna Rosenstein. On the Other Side of Silence” w Belvedere Museum w Wiedniu (3/7-10/1).

5. Podwójny Auguste Renoir oraz Henri Matisse prosto z Paryża
Wystawa „Renoir et l’amour. La modernité heureuse (1865-1885)” w Musée d’Orsay w Paryżu (17/3-19/7), zorganizowana wspólnie z National Gallery w Londynie i Museum of Fine Arts w Bostonie, na nowo analizuje fundamentalny wkład Auguste’a Renoira w impresjonizm i historię sztuki XIX wieku. Odwołuje się do złożonej, uniwersalnej idei miłości – głównego motywu jego twórczości. Prezentuje nowe spojrzenie na powszechnie znane obrazy. To pierwszy raz od ponad 40 lat, kiedy we Francji zgromadzone zostaną jedne z największych arcydzieł artysty, a zarazem impresjonizmu. Druga wystawa w tym samym muzeum zatytułowana „Renoir dessinateur” (17/3-5/7) to pierwsza ekspozycja poświęcona rysunkom malarza, podkreślająca znaczenie technik graficznych w jego rozwoju artystycznym. Ujawnia ona ścisły związek między jego obrazami a rysunkami, zwłaszcza od lat 80. XIX wieku, kiedy zaczął odchodzić od impresjonizmu. Ideą wystawy, na której zaprezentowanych zostanie około 100 prac z całego świata, w tym niepublikowane dotąd szkice i kilka obrazów, jest wejście w wewnętrzny świat procesu twórczego artysty, ze szczególnym uwzględnieniem jego eksploracji światła, formy i koloru.
Ponad 300 obrazów, rysunków, ilustrowanych książek, tkanin, witraży i wycinanek gwaszowych zostanie zaprezentowanych na wystawie „Matisse. 1941–1954” w paryskim Grand Palais (24/3-26/7). Odtwarza ona podróż, jaką ten słynny francuski artysta odbył w ciagu trzynastu lat swojego życia i rzuca nowe światło na ostatni okres jego kariery. Mając prawie osiemdziesiąt lat, Henri Matisse odnalazł się na nowo dzięki medium wycinankowego gwaszu, który wyniósł do rangi autonomicznego języka wizualnego. Technika ta pozwoliła mu w pełni wyrazić dekoracyjny wymiar swojej sztuki. Wśród prezentowanych dzieł znajdą się majestatyczny i finałowy cykl „Intérieurs de Vence” z lat 1947-1948, album „Jazz”, cykl „Thèmes et Variations” oraz rysunki pędzlem i tuszem. Ponadto główne elementy programu „Chapelle de Vence”, monumentalne panele „La Gerbe et des Acanthes”, a zarazem wielkie wycinanki: „Smutek króla”, „Zulma”, „Tańcząca w blasku fleszy” i słynne „Nus bleus”. Wystawa odtwarza też tętniącą życiem atmosferę nieustannie zmieniającej się pracowni artysty.
Ponadto w Paryżu polecam wam wystawy:
– „Leonora Carrington” w Musée du Luxembourg (18/2-19/7)
– „Henri Rousseau, l’ambition de la peinture” w Musée de l’Orangerie (25/3-20/7)
– „Lee Miller” w Musée d’Art Moderne (10/4-2/8)
– „Calder. Rêver en Equilibre” w Fondation Louis Vuitton (15/4-16/8)
– „Mary Cassatt. Le choix de l’indépendance” w Musée d’Orsay (6/10-31/1)

6. Biennale w Wenecji po raz 61.
61. Międzynarodowa Wystawa Sztuki Biennale w Wenecji odbędzie się od 9 maja do 22 listopada w Giardini i Arsenale oraz w różnych lokalizacjach Wenecji i będzie kuratorowana przez Koyo Kouoh. Tematem przewodnim tegorocznej edycji będzie „In Minor Keys”, skupiający się na badaniu mikroprzestrzeni i sygnałów ziemi. Biennale zgromadzi 111 zaproszonych gości – w tym artystów indywidualnych, duety, kolektywy i organizacje artystyczne z różnych miejsc na świecie, m.in. Salwadoru, Dakaru, San Juan, Bejrutu, Paryża czy Nashville. Pawilon Polski przygotuje projekt pt. „Języki z wody” (Bogna Burska, Ewa Chomicka, Daniel Kotowski, Jolanta Woszczenko). Wśród wydarzeń towarzyszących znalazły się wystawy m.in. Mariny Abramovic – „Transforming Energy” w Gallerie dell’Accademia (6/5-19/10) i Anisha Kapoora w Palazzo Manfrin (5/5-9/8), a także Tadeusza Kantora i Marii Jaremy w Procuratie Vecchie.
Ponadto we Włoszech polecam wam wystawy:
– „Rothko in Florence” w Palazzo Strozzi we Florencji (14/3-23/8)
– „Kiefer. The Alchemists” w Palazzo Reale w Mediolanie (7/2-27/9)

7. Liebermann i Brancusi w Berlinie
„Avant-Garde: Max Liebermann and Impressionism in Germany” w Museum Barberini w Poczdamie (28/2-7/6)
„Brancusi” w Staatliche Museen w Berlinie (20/3-9/8)

Ponadto w Niemczech polecam wam wystawy:
– „Maria Lassnig and Edvard Munch. Flow of paint = flow of life” w Hamburger Kunshalle (27/3-30/8)
– „Symphony of Colors: Paul Signac and Neo-Impressionism” w Museum Barberini w Poczdamie (4/7-11/10)
– „Sophie Calle” w Hamburger Bahnhof w Berlinie (13/11-2/5)

8. Hammershøi i Zorn w stolicy Hiszpanii
„Hammershøi. The Eye that Listens” w Museo Thyssen-Bornemisza w Madrycie (17/2-31/5)
„Anders Zorn” w Fundación Mapfre w Madrycie (17/2-17/5)
Odwiedzając Madryt warto będzie też zajrzeć na wystawę polskiej artystki współczesnej, zatytułowanej „Ewa Juszkiewicz” w Museo Thyssen-Bornemisza w Madrycie (26/5-6/9)

9. Kusama kontynuuje podbój Europy
„Yayoi Kusama” w Museum Ludwig w Kolonii (14/3-2/8), a następnie w Stedelijk Museum w Amsterdamie (11/9-17/1)
Ponadto w stolicy Holandii polecam wam wystawy:
– „Yellow. Beyond Van Gogh’s Color” w Van Gogh Museum w Amsterdamie (13/2-17/5)
– „Manosphere: Masculinity Now” w Stedelijk Museum w Amsterdamie (18/4-2/8)

Warto będzie też wybrać się do Brukseli i Helsinek, gdzie prezentowane zostaną takie wystawy jak:
– „Beauty and Ugliness in the Renaissance” w Bozar w Brukseli (20/2-14/6)
– „Tove Jansson” w Helsinki Art Museum (13/2-24/1)