Po prostu „Wanda Telakowska”. Czas na biografię królowej polskiego designu

„Piękno na co dzień dla wszystkich” – ta szczytna idea przyświecała Wandzie Telakowskiej przez całe życie. Choć nie ma jej z nami od 40 lat, to jest obecna w tym wszystkim, jak dziś mieszkamy, co kupujemy i co kolekcjonujemy. Zawdzięczamy to założonemu przez nią w 1950 roku Instytutowi Wzornictwa Przemysłowego, który stał się ewenementem na skalę światową: kuźnią wzorów na najwyższym poziomie, matecznikiem projektantów, szkołą gustów, a przy okazji miejscem pracy na miarę XXI wieku, przyjaznym kobietom. – Jako twórczyni i wieloletni dyrektor artystyczny IWP zbudowała od podstaw instytucję, która po raz pierwszy w historii Polski połączyła artystów, inżynierów, naukowców i przemysł w spójny mechanizm rozwojowy – mówi Joanna Czajkowska, prezes Fundacji Instytutu Wzornictwa Przemysłowego. A teraz po wielu latach, ta pionierka i legenda, która ukształtowała współczesną formę „polskiego stylu narodowego” doczekała się swojej biografii autorstwa Katarzyn Rzehak, a opublikowanej przez Wydawnictwo Marginesy.

Była jedną z najbarwniejszych postaci dwudziestolecia międzywojennego i PRL-u – przyjaciółką Jarosława Iwaszkiewicza, Czesława Miłosza, Ireny Krzywickiej, mistrzynią anegdot, ciętych ripost i pieprznych dowcipów. Umiała zażartować i zakląć tak, że słuchającym szło w pięty. – Przed wojną była „modną postacią Warszawy, chodziła w blasku swej urody, swej postawy Pallas Ateny i pobrzękiwała złotymi medalami, otrzymanymi za swoją grafikę na wielkich międzynarodowych wystawach” – tak pisał o niej Jarosław Iwaszkiewicz. Po wojnie walczyła m.in. o estetyczne wnętrza polskich domów – była wytrwała i nieugięta – przypomina historyczka literatury Beata Izdebska-Zybała.

Telakowska wierzyła, że piękne otoczenie, mieszkanie, ubranie, a przede wszystkim dobrze zaprojektowane przedmioty codziennego użytku kształtują człowieka. Katarzyna Rzehak łącząc jej dorobek zawodowy z portretem psychologicznych i osobistymi przeżyciami, zdejmuje z Wandy pomnikowy patos i odsłania kobietę z krwi i kości. Silna, charyzmatyczna i inspirująca z wielką wizją, ale i złożona postać. Autorka książki przytacza dziesiątki nieznanych wcześniej historii i dokumentów znalezionych w licznych archiwach. Nie pomija anegdot, bajek i zmyśleń, które pokazują siłę osobowości i żywotność legendy wielkiej Wandy.

O autorce

Katarzyna Rzehak to historyczka sztuki, badaczka i pasjonatka polskiego designu, przez dziesięć lat pracowała w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego, gdzie poznała archiwa i tajemnice tego miejsca. Wykładowczyni, kuratorka wystaw i konkursów projektowania przemysłowego. Absolwentka historii sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim, stypendystka Joseph Conrad Scholarship.

Kuratorka i autorka scenariuszy wystaw tworzonych wspólnie z Grynasz Studio: „Stół polski” na EXPO w Mediolanie, „Rituals” w pawilonie polskim na EXPO w Dubaju czy wystawy Centralnego Okręgu Przemysłowego w budynku Sejmu RP. Pracuje w Stowarzyszeniu Przyjaciół Integracji, gdzie jest dyrektorką do spraw designu uniwersalnego.