„Obsesja zbrodni”. Prawdziwa historia najbardziej poszukiwanego mordercy w USA
16 stycznia, 2019
Życie z sukcesami i tajemnicza śmierć. Historia „Ostatniej miłości Marszałka”
17 stycznia, 2019

Dzieła i przedmioty widziane po raz pierwszy. Wystawa „Wyspiański. Nieznany”

Secesyjna biblioteka na wystawie „Wyspiański. Nieznany” eksponuje księgozbiór, projekty edytorskie oraz pierwodruki dramatów artysty (fot. MNK)

Półtora kilometra drewna konstrukcyjnego, 150 metrów bieżących półek i 250 metrów oświetlenia ledowego. W gmachu głównym Muzeum Narodowego w Krakowie powstała secesyjna biblioteka, by wyeksponować księgozbiór Stanisława Wyspiańskiego, jego projekty edytorskie oraz pierwodruki dramatów. „Wyspiański. Nieznany” to uzupełnienie i zarazem całkiem nowa część przekrojowej wystawy, którą w 2018 roku zwiedziło ponad 200 tysięcy widzów. Otwarto ją w 150. rocznicę urodzin artysty.

– Na wystawie „Wyspiański. Nieznany” oprócz kilku fantastycznych, rzadko lub wcale niepokazywanych dotąd pasteli chcemy zaprezentować reformatorską działalność typograficzną Stanisława Wyspiańskiego i jego fascynacje czytelnicze – mówi kurator ekspozycji Magdalena Laskowska. Atrakcją są na pewno pastelowy „Autoportret artysty” (1897) i „Portret dra Jana Raczyńskiego (1904), zakupione do kolekcji muzeum w listopadzie 2018 roku. Zwłaszcza pierwszy obraz jest niezwykle cenny dla polskiego dziedzictwa i naszej kolekcji. W polskich zbiorach istnieje tylko dziesięć autoportretów Wyspiańskiego. Ten jest jedenasty i piąty z wykonanych w technice pastelu. Co więcej, autoportret ten nigdy nie był pokazywany publicznie, dotychczas znaliśmy go tylko ze zdjęć. Można wręcz powiedzieć, że został cudownie odnalezionypodkreśla dr hab. Andrzej Betlej, dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie.

Tę część ekspozycji uzupełniają prace wypożyczone m.in. z Muzeum Narodowego w Poznaniu – „Wnętrze pracowni artysty w Paryżu” z 1892, Muzeum Lubelskiego w Lublinie – jeden z niewielu portretów namalowanych farbą olejną czy Muzeum Śląskiego – „Śpiący Staś”. Z prywatnych kolekcji pochodzą m.in. pastelowy „Portret kobiety” z 1893 roku i o dekadę późniejsza „Zaczytana”, subtelne, sangwinowe studium aktu z roku 1893, oraz barwne „Macierzyństwo” z 1904.

Stanisław Wyspiański, „Portret doktora Jana Raczyńskiego”, 1904 (fot. MNK)

Księgozbiór artysty ze szkicami i dedykacjami

Na wystawie „Wyspiański. Nieznany” po raz pierwszy publiczność może zobaczyć także liczący blisko 600 pozycji księgozbiór artysty, zakupiony w roku 1910 od wdowy po Wyspiańskim, Teodory Teofili z domu Pytko. Zrąb tego księgozbioru stanowi historyczna biblioteka wujostwa Janiny i Kazimierza Stankiewiczów, natomiast drugą pokaźną część tworzą publikacje nabyte przez samego Wyspiańskiego, świadomie budującego własną kolekcję książek. Prawie wszystkie tomy są podpisane ręką artysty i datowane. W wielu z nich znajdują się ołówkowe szkice Wyspiańskiego, w innych – dedykacje współczesnych poetów i pisarzy, którzy podarowali mu swoje książki.

– Ze wspomnień z epoki wiemy, że książki służyły Wyspiańskiemu do pracy i nie przywiązywał wagi do opieki nad nimi, np. z tomu IV dzieł Szekspira wydarł w całości tekst „Hamleta” – mówi kurator Laskowska. Bibliotekę Wyspiańskiego uzupełnia na wystawie „podręczny warsztat ikonograficzny malarza”, podarowany przez córkę artysty, Helenę z Wyspiańskich Chmurską: zespół luźnych kart z książek, widokówek i rycin.

Stanisław Wyspiański, „Mniszek pospolity: trzy pąki i kwiat”, 1898 (fot. MNK)

Część „biblioteczną” zamyka komplet pierwodruków dramatów Wyspiańskiego, od „Legendy” i „Warszawianki (1898) po opublikowane w roku śmierci artysty: „Skałkę”, „Powrót Odysa” i „Sędziów”. Dzięki tej wystawie można sobie uświadomić i zrekonstruować imaginarium Wyspiańskiego, poznać jego inspiracje, a przez to zrekonstruować sposób tworzenia i myślenia artysty – podsumowuje dyrektor Andrzej Betlej.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *